Klub Psychoedukacja

Klub dla profesjonalistów

Strefa logowania

zarejestruj
Jesteś tutaj: Klub Psychoedukacja » Z teorii » Modele psychologiczne wykorzystywane w planowaniu interwencji mającej

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać ważne informacje, wpisz swój adres e-mail.
Pracując z rodziną
Nadwaga to nie tylko

Modele psychologiczne wykorzystywane w planowaniu interwencji mającej

W interwencjach mających na celu obniżenie masy ciała, wciąż zbyt często stosowany jest  model zwany „racjonalnym”. Zakłada on, że zachowanie człowieka, istoty racjonalnej, jest wynikiem procesów logicznego myślenia. Wystarczy, więc poinformować osobę o czynnikach zagrożenia i zachowaniach zwiększających ryzyko zachorowania, ewentualnie pokazać zachowania zabezpieczające zdrowie i to spowoduje, że zmieni ona zachowania szkodliwe na zachowania sprzyjające zdrowiu.

Zachowania szkodliwe są, więc wyjaśniane w kategoriach braku odpowiedniej wiedzy o czynnikach ryzyka.  Interwencyjne programy redukcji nadwagi, oparte na modelu racjonalnym, zakładają konieczność dostarczania jednostce informacji o odżywianiu, ćwiczeniach oraz poziomie dostarczanej i wydatkowanej energii. Obejmują one głównie diety i wiadomości o odżywianiu.  Efektywność tych programów jest na ogół niska. W trakcie trwania programu wycofuje się ok. 80% uczestników. Większość uczestników kończących taki program, oparty głównie na edukacji, nie osiąga znaczącej redukcji wagi.

Podstawowym problemem, wynikającym z podejścia opartego na dostarczaniu informacji, jest fakt braku zdolności uczestników takich programów do określenia, czy wyboru informacji najbardziej pożądanych. Wiedza jest potrzebna do zmiany  zachowania, ale nie może być ona jedynym warunkiem tej zmiany.

W przypadku interwencji psychologicznych, które są przygotowywane dla osób z nadwagą i otyłością, część działań podejmowanych przez różnego rodzaju specjalistów, wciąż nie jest oparta na żadnym podejściu teoretycznym. Oznacza to, że autorzy na podstawie własnych doświadczeń  lub obserwacji, przygotowują program a następnie go sprawdzają na uczestnikach.  Zgodnie z zasadami propagowanymi min przez Fundację Helsińską, oddziaływania na człowieka mogą być podejmowane tylko wtedy, gdy istnieje empirycznie i teoretycznie  uzasadnione przypuszczenie, że mogą być one pomocne. Z przeglądów i meta analiz badań wiadomo, że w porównaniu z interwencjami teoretycznymi, bardziej efektywne są te programy, które są oparte na dobrze znanych teoriach psychologicznych.
 

Interwencje oparte na modelu społecznego uczenia się

 

Teoria społecznego uczenia się zakłada, że otyłość jest wynikiem uczenia się nieprawidłowych nawyków żywieniowych.  Raz wyuczone zachowanie staje się integralną  częścią repertuaru  zachowań osoby, głównie dzięki temu, że jest podtrzymywane przez wzmocnienia społeczne lub samowzmocnienia. Interwencja powinna, więc być skierowana na wyeliminowanie starych i nauczenie się nowych nawyków. To nowe uczenie się powinno zawierać, nie tylko wiedzę o odżywianiu i wydatkowaniu energii, ale także umiejętności, które pomogą osobie w kontrolowaniu oddziaływań środowiskowych i kontrolowaniu wzmocnień,  zarówno pozytywnych jak i negatywnych.

Chodzi o dokładne obserwowanie własnego sposobu odżywiania się i kontrolowanie masy ciała, analizowanie sposobów radzenia sobie z sytuacjami wzbudzającymi potrzebę jedzenia, form redukowania niewłaściwych nawyków żywieniowych, a także podstawowych sposobów nagradzania się. Do skutecznych technik modyfikacji  zachowań,  w redukcji nadwagi zalicza się :

  • Samoobserwację

  • Redukcję sygnałów w otoczeniu zachęcających do jedzenia

  • Udzielanie wzmocnień po spadku wagi

Interwencje oparte na modelu społecznego uczenia się przynoszą dobre rezultaty. Modyfikacja zachowań związanych z odżywianiem się jest obiecującą alternatywą  wobec różnych diet. Przeprowadzone badania długofalowe dowodzą, że modyfikacja zachowań nie chroni przed ponownym przybieraniem na wadze, mimo to programy oparte na modyfikacji zachowań pozostają jednym z lepszych sposobów zrzucania wagi.

 

Interwencje oparte o  podejście poznawczo – behawioralne

 

Pierwszym krokiem, na który kładzie się nacisk w programach opartych na założeniach poznawczo – behawioralnych, jest zaangażowanie osoby w kontrolowanie własnych wzorów zachowań związanych z jedzeniem oraz monitorowanie okoliczności, czy sytuacji związanych z jedzeniem. Dopiero później uczy się technik samokontroli, pozwalających na zmianę nawyków związanych z jedzeniem oraz systemem wzmocnień

W podejściu poznawczo – behawioralnym  podkreśla się, że istnieją pewne przekonania  utrudniające zmianę  masy ciała i utrzymanie zredukowanej przez dłuższy czas. Są nimi:

  • Błędne ( najczęściej nierealistycznie wysokie) ustalanie celów i uznawanie, że ubytek 10 %  jest absolutnie niewystarczający.

  • Oczekiwanie dużych zmian wynikających ze zmiany wagi

  • Przekonania, że jeśli waga spadła, to sama się utrzyma na oczekiwanym poziomie  i związane z tym zaniedbywanie umiejętności niezbędnych do utrzymania osiągniętych rezultatów

Przykładem programu opartego na podejściu poznawczo behawioralnym jest program przygotowany przez Pnicka ( 1971), zawierał 4 podstawowe elementy:

  1. Codzienny zapis przez pacjenta ilości spożywanego jedzenia, czasu spożywania oraz sytuacji, w których występowało jedzenie

  2. Określenie bodźców różnicujących, związanych z jedzeniem ( zachęcanie do spożywania zawsze w tym samym miejscu, unikania innych zajęć w czasie jedzenia)

  3. Techniki kontroli i jakości jedzenia

  4. Nagradzanie za zmiany w zachowaniu związane z jedzeniem

Podstawowymi strategiami wykorzystywanymi w leczeniu poznawczo-behawioralnym są kontrola bodźca, trening umiejętności rozwiązywania problemów, wywiad motywacyjny, restrukuryzacja poznawcza, modyfikacja zachowania, monitorowanie własnego zachowania, formułowanie celów i omawianie barier dotyczących utraty masy ciała. 

Wieloczynnikowe programy behawioralne wzbogaca się o dodatkowe elementy, które mogłyby podnieść ich efektywność.  Na przykład dodaje się do nich elementy terapii poznawczej mającej na celu  zmianę stosunku do własnego ciała. W terapii tej dokonuje się redukcji  negatywnych monologów  dotyczących własnego wglądu oraz pomaga się obniżyć negatywne myślenie i przekonania, że aby być osobą wartościową konieczny jest szczupły wygląd.  Po zakończeniu złożonych interwencji  stosuje się dodatkowe programy zapewniające prewencję przed powrotem do nadwagi .

Jednym z częściej wykorzystywanych programów  opartych na założeniach teorii poznawczo behawioralnej  jest Learn               ( Brownell 1994)  składa się z 5 grup technik dotyczących:

  1. Zmiany stylu życia ( np. zapisuj w dzienniki wszystko co jesz, identyfikuj bodźce, które sprawiają, że zaczynasz jeść, sprawdź wzory jedzenia itp.)

  2. Wprowadzenia programu ćwiczeń fizycznych  ( np. zapisuj ile i jak ćwiczyłeś, eksperymentuj z różnymi ćwiczeniami itp.)

  3. Zmiany postaw i przekonań  ( zrezygnuj z perfekcjonistycznych założeń, koncentruj się na zmianie zachowań niż na zmianie wagi, przestań dzielić jedzenia na dobre i złe, spróbuj odróżniać głód od zachcianki  itp.)  

  4. Zmian w bliskich związkach ( wybierz partnera, który pomoże ci  w zmianie zachowań ,powiedz partnerowi jak może ci  pomóc itp.)

  5. Zmian w odżywianiu się  ( naucz się rozpoznawać wartość kaloryczną i skład potrwa, staraj się tak przygotowywać „dobre” jedzenie aby było dla ciebie atrakcyjne itp.)

By odnieść sukces w redukcji wagi trzeba też nauczyć się samokontroli, odpowiedzialności i wytrwałości. W  tym celu wykorzystuje się techniki uczące optymizmu i wiary w siebie, co przyczynia się do osiągnięcia sukcesu w postaci uzyskania pożądanej masy ciała. Konieczne jest również znalezienie sposobów umożliwiających wytrwanie w dążeniu do celu.

Poza prewencją przed ponownym odzyskaniem nadwagi stosuje się  również interwencje poznawczo behawioralne  w stosunku do zaburzeń takich, jak zespół objadania się. Badania wykazały, że wśród pacjentów biorących udział w takim programie  istotnie zmniejszyła się częstotliwość  występowania ataków objadania się.

 

Wieloczynnikowe interwencje wykorzystujące teorię społeczno poznawczą

 

Wg teorii społeczno-poznawczej ludzkie zachowania oraz motywacja do działań są regulowane przez przekonania, założenia i oczekiwania jednostki, dotyczące przebiegu i wyniku działań. Teoria wymienia wiele czynników, które oddziałują na zachowanie.

Jednym z nich jest własna skuteczność, która odnosi się do przekonania jednostki, że jest ona w stanie podjąć określone działania w tym celu, aby uzyskać pożądany wynik. W teorii społeczno- poznawczej podkreśla się, że zmiana zachowania jest możliwa jedynie wtedy, gdy jednostka ma poczucie kontroli nad działaniem.

Jeśli ludzie są przekonani, że dzięki swoim działaniom mogą rozwiązywać problemy, to są bardziej skłonni podjąć działania i czują się bardziej zmotywowani do tego. Przy podejmowaniu jakichkolwiek działań kluczowe są więc przekonania odnoszące się do sprawstwa i wpływu. Ludzie, którzy wierzą w to, że mogą powodować różne sytuacje czy wydarzenia wiodą również bardziej aktywne życie zależne od własnej woli.

Na podstawie analizy  opracowanych dotychczas  interwencji  służących utrzymywaniu masy ciała w normie, opracowano zestaw  wskazań i technik  opartych na omawianej teorii, które warto wykorzystywać  w leczeniu i poradnictwie dla osób otyłych.

Zestaw tych technik i wskazań nazwano  procesem wspomagania osiągania panowania nad własnym zachowaniem. Pracując zgodnie z tym programem specjalista powinien razem z klientem analizować wątpliwości dotyczące siebie i przeszłe nawroty czy porażki klienta w procesie zmiany wagi ciała. Jednakże trudności te są oceniane i omawiane zwłaszcza pod kątem tego, że nawet w trakcie porażek klient wykazał się pewnymi kompetencjami i odpornością, czy też uporem w realizacji własnych celów, co ostatecznie pozwoliło mu rozwiązać wiele trudnych problemów. Specjalista uczy umiejętności rozwiązywania problemów oraz umiejętności regulacji wewnętrznej ( wybierania celu i monitorowania własnych działań na drodze osiągnięcia celu) .

Dziesięć kroków stosowanych w doradztwie społeczno – poznawczym

  1. Oceń jakie oczekiwania dotyczące zmiany własnych zachowań i efektów tej zmiany ma klient

  2. Zbierz informacje  dotyczące tego, w jakim stopniu do tej pory  klient realizował  własne cele dotyczące aktywności fizycznej, sprawności fizycznej i stosowania diety.

  3. Oceń postępy w zakresie realizacji celów- ocena powinna być dokonywana regularnie

  4. Dostarczaj informacji zwrotnej  na temat realizacji  celów, w sposób dostosowany do klienta

  5. Pracuj nad wyborem i ocenianiem celów ( w jakim stopniu są realistyczne, czy stanowią zbyt małe czy zbyt duże wyzwanie)

  6. Wybierz wraz z klientem nowe cele

  7. Pracuj nad wyborem i stosowaniem strategii regulacji wewnętrznej

  8. Zaplanuj jak osiągnąć wybrany cel

  9. Wzmocnij zaangażowanie klienta w działania służące realizacji celu

  10. Zaplanuj w jaki sposób zostanie ocenione to, czy cel został osiągnięty

Na modelu poznawczo - społecznym  opiera się program ( Teixeira 2002)  - mający na celu wzrost własnej skuteczności  i umiejętności poszukiwania wsparcia społecznego, które jest jednym z predykatorów  własnej skuteczności  ale program ten oddziałuje również na inne czynniki poznawczo- behawioralne ( prewencja nawrotów, nagradzanie pożądanych  zachowań  formułowanie umiarkowanych celów)  oraz zapewnia edukację na temat wydatkowania, pobierania i deficytu energii, redukcji spożywanych kalorii i wzrostu aktywności fizycznej. Jest on realizowany na 16  cotygodniowych spotkaniach grupowych, trwających  po 2,5 h.

Zgodnie z teorią społeczno- poznawczą, do wzmocnienia własnej skuteczności  oraz ćwiczenia umiejętności regulacji wewnętrznej  jest potrzebne doświadczenie  panowania nad własnymi działaniami, obserwacja modeli i perswazja ze strony autorytetów.

Praktycy zajmujący się projektowaniem i ewaluacją  interwencji zauważyli, że wszystkie te doświadczenia można w łatwiejszy sposób nabywać w grupie. W grupie ma się możliwość obserwowania innych osób, które działają zgodnie z wyznaczonymi celami, możliwość słuchania perswazyjnych komentarzy innych uczestników grupy oraz samodzielnego odgrywania roli modela, opowiadając  o własnych doświadczeniach. Zgodnie z tym założeniem, interwencje  społeczno poznawcze mogą być skuteczniejsze, jeśli są przeprowadzane w grupie, a nie indywidualnie. Jedną z opcji jest prowadzenie interwencji społeczno poznawczych dla całych rodzin.

 

Wieloczynnikowe interwencje służące leczeniu osób z otyłością wykorzystujące model trans teoretyczny

 

Innym modelem teoretycznym wykorzystywanym do projektowania interwencji  mającej na celu zmianę masy ciała u osób otyłych jest model trans teoretyczny, który został przygotowany na podstawie analizy terapii pacjentów leczonych z powodu uzależnienia od nikotyny.

Słynie on z wprowadzenia stadiów zmiany zachowania. Teoria ta, jako pierwsza założyła, że zmiana zachowania jest procesem charakteryzującym się odrębnymi etapami. Wyodrębniono w niej pięć stadiów zmiany zachowania, z czego trzy pierwsze dotyczą okresu przed podjęciem działań, a pozostałe pojawiają się po podjęciu działań. Stadia te to:

  • Prekontemplacja ( osoba nie ma świadomości problemu, nie ma więc intencji działania  i nie rozważa w ogóle takiej możliwości)

  • Kontemplacja ( osoba zastanawia się nad rozpoczęciem działania, ale jeszcze nie osiągnęła takiego poziomu motywacji aby wcielić myśli w czyn)

  • Przygotowanie ( osoba podjęła decyzję o działaniu i przygotowuje się do niego np. wyznaczające cele, planując poszczególne kroki działania)

  • Działanie ( podjęcie działania)

  • Utrzymanie ( działania służące utrzymaniu efektów zmiany)

Model ten zakłada także nawroty do starych nawyków, które mogą nastąpić w wyniku np. czynników zewnętrznych .

Centralne założenie tego modelu mówi o tym, że osoby w różnych stadiach procesu zmiany zachowania – do zmiany potrzebują różnych oddziaływań.

Kluczowym konstruktem dla tego modelu jest balans decyzyjny, odnoszący się do wagi czynników „za i przeciw” danemu działaniu. Czynniki te odnoszą się do korzyści  oraz kosztów zmiany. Według modelu  wraz z przechodzeniem przez kolejne fazy zmiany  zachowania wzrastają  spostrzegane zyski, a maleją spostrzegane straty. Korzystny balans decyzyjny jest ważniejszy we wcześniejszych stadiach procesu zmiany. Autorzy modelu ( Prochaske, i In) wprowadzają także konstrukt nazwany doświadczeniowym i zachowaniowym procesem zmiany.

Proces doświadczeniowy to:

  • Wzrost świadomości ( odkrywanie nowych faktów czy informacji, które wspierają zmianę)

  • Nagła ulga (odczuwanie negatywnych emocji, które współwystępują z zachowaniami szkodliwymi dla zdrowia)

  • Ponowna ewaluacja ja ( uświadamianie sobie, że zmiana zachowania jest istotna dla Ja)

  • Ponowna ewaluacja środowiska ( uświadamianie sobie wpływu  własnych zachowań zdrowotnych na inne osoby i środowisko)

  • Wyzwolenie się ( uczynienie silnego postanowienia o zmianie)

Procesy zachowaniowe to:

  • Pomocne relacje ( poszukiwanie i wykorzystywanie wsparcia społecznego do tego aby zmienić zachowanie)

  • Przeciwwarunkowanie ( zmiana zachowań niezdrowych na nieco bardziej zdrowe)

  • Stosowanie wzmocnień ( dostarczanie sobie nagród za zdrowe zachowania)

  • Kontrola bodźca  ( usuwanie z otoczenia bodźców przypominających o szkodliwych zachowaniach)

  • Wyzwolenie społeczne ( dostrzeżenie, że normy społeczne zmieniają się w kierunku akceptacji zdrowych zachowań , a nie w kierunku tych, które są szkodliwe dla zdrowia)

 Programy oparte na tym modelu rozpoczynają się najczęściej od pomiaru fazy zachowania, po czym następuje próba zmiany balansu decyzyjnego, a w późniejszej fazie własnej skuteczności. Programy te uwzględniają  dodatkowe elementy ( np. identyfikowania sytuacji wysokiego ryzyka, radzenie sobie z pokusami i szukanie informacji oraz wsparcia).

Jeden z programów opartych na tym modelu  ( Riebe i in , 2003)  składa się z cotygodniowych sesji, które odbywają się co trzy miesiące, po czym intensywność kontaktów zmniejsza do  jednego spotkania w miesiącu.

W spotkaniach edukuje uczestników w zakresie diety  i aktywności fizycznej i konieczności ich zmiany  w celu osiągnięcia redukcji wagi.  Na początku programu omawia się problemy związane z przechodzeniem z fazy prekontemplacji do kontemplacji( np. podnoszenie motywacji do zmiany przez analizę  osobistych korzyści wynikających ze zmiany). Następnie uczy się strategii  sprzyjających inicjacji  działania i choćby krótkotrwałego  utrzymywania go. Przy końcu programu wraz z uczestnikami analizuje się  procesy zmiany, które sprzyjają  długotrwałemu utrzymaniu zmiany .

 

Polskie programy z zakresu leczenia otyłości :

 

 Program oddziaływań psychologicznych wspomagających redukcję nadwagi u dorosłych – prof. Ogińska Bulik Nina

Celem przygotowanego programu dla dorosłych, przeznaczonego przede wszystkim dla kobiet jest wyposażenie osób otyłych  w umiejętności pozwalające na redukcję wagi. W programie uwzględniono oddziaływania na te elementy osobowości, które jak wynika z badań sprzyjają zwiększeniu masy ciała takie jak:

  • Niskie poczucie własnej wartości i skuteczności

  • Brak silnej woli

  • Nieumiejętność odmawiania

  • Trudności w radzeniu sobie ze stresem

Podstawą treści przygotowanych warsztatów są badania autorki Ogińskiej Bulik N. wskazujące na fakt , że osoby z nadwagą  i otyłością charakteryzują się niższym poczuciem własnej wartości i skuteczności, niższym poziomem optymizmu, słabszą kontrolą wolicjonalną oraz gorszym radzeniem sobie ze stresem - skoncentrowanym głównie na unikaniu .

Program ten pozwala na wyposażenie biorących w nim osób w wiedzę na temat przyczyn i konsekwencji nadmiernego jedzenia, uświadomienie zachowań prowadzących do nadwagi ale przede wszystkim nastawiony jest na kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych i umiejętności  umożliwiających  redukcję nadmiernej masy ciała i utrzymanie pożądanej. Jest zgodny z założeniami poznawczej teorii społecznego uczenia się gdzie nacisk kładzie się na kształtowanie samooceny, poczucia własnej wartości  i skuteczności a także myślenia pozytywnego.

Program realizowany jest w formie warsztatowej – jedną z metod uczenia się w grupie i polegającą na wykorzystywaniu wszystkich zasobów grupy w celu kształcenia umiejętności praktycznych. Mają głównie na celu zmianę czy przekształcenie już przekształcenie już uformowanych zachowań. Zdecydowanie większy nacisk kładzie się na praktyczne działanie Niż na przekazywanie treści teoretycznych.

Psychologiczny model odzyskiwania kontroli nad jedzeniem – prof. Wieczorkowska – Wierzbińska G.

Program ten składa się z pięciu etapów:

  1. Diagnoza – próba zrozumienia mechanizmów uruchamiania  zachowań refleksyjnych  i zwyczajowych. Na tym etapie bada się:

  • Myśli, przekonania i zachowania, by wytropić ich przyczyny i cele.  Ważnym zadaniem jest identyfikacja sprzecznych motywacji generowanych przez  różne części Ja ( idealne, powinnościowe, realne).

  • Jakość i ilość jedzenia

  • Styl jedzenia ( opisanie schematów behawioralnych bodziec wyzwalający- chęć jedzenia- jedzenie)

  1. Testowanie różnych rozwiązań zdiagnozowanego problemu ( wypróbowanie różnych nowych zachowań. Po okresie prób wiadomo, które zmiany są możliwe, łatwiejsze a które trudne i niewykonalne. Dopiero wtedy można podjąć decyzję o wprowadzeniu zmiany)

  2. Zmiana schematów behawioralnych bez ograniczania kalorii ( Równoczesna zmiana zachowań i wagi jest zbyt obciążającym zadaniem. Sukces można osiągnąć, rozdzielając te dwa  cele w czasie. Najpierw trzeba zmienić nawyki  a dopiero później wprowadzać restrykcje kaloryczne)

  3. Odchudzanie: zmiana wagi

  4. Utrzymanie  nowej wagi i ciągłe wzmacnianie prozdrowotnych zachowań -  jest to psychologicznie najtrudniejszy etap  ponieważ po przeciętnie 6 miesiącach euforii  powracają  problemy emocjonalne , które doprowadziły do nadwagi

Efektywność programów opartych na modelach psychologicznych

 

Wg prof. Łuszczyńskiej, która zrobiła przegląd wszystkich programów prewencji i leczenia otyłości opartych na modelach psychologicznych, nie ma interwencji psychologicznych, które przez jednorazowy udział pomogłyby na zawsze utracić nadmierną wagę.

Konieczne więc wydaje się uczestnictwo w kolejnych interwencjach, które mają na celu prewencję przed odzyskiwaniem nadwagi. Takie uczestnictwo  jest niezbędne przede wszystkim dla osób, które powracają do pasywnego trybu życia i do spożywania nieco większej ilości kalorii niż powinny.

Mimo, że interwencje psychologiczne  nie przynoszą zmian w zachowaniu i wadze na zawsze to przynoszą pewne dodatkowe korzyści dla uczestników. Uczą bowiem pewnych umiejętności regulacji wewnętrznej, które można stosować i w innych obszarach życia, np.; w wyznaczaniu celów, monitorowaniu postępów  w ich osiąganiu, formowaniu planów  działania sprzyjających realizacji  własnych zamierzeń, czy budowaniu  pozytywnych przekonań o własnej zdolności do działania  w różnych sferach życia.

 

Czy inne formy oddziaływania mogą przynieść lepsze rezultaty, czyli większą lub trwalszą  redukcję wagi?

 

Powtarzając za prof. Łuszczyńską, przeglądy badań z ostatnich lat sugerują, że biorąc pod uwagę dłuższy okres uczestnictwa w danym programie leczniczym ( np. 6 m-cy), efekty leczenia farmakologicznego i interwencji  opartych na  teoriach psychologicznych  i na edukacji są zbliżone, a ich wpływ na zmianę wagi  jest niewielki lub umiarkowany. Programy edukacyjne, komercyjne ( np. Weight Watchers) oraz farmakoterapia  nie uczą jednak umiejętności  regulacji wewnętrznej       ( lub dostarczają odpowiedniej wiedzy w niewielkim zakresie), sprzyjających  realizacji własnych celów. Na tym polega główna przewaga interwencji psychologicznych  nad innymi programami czy działaniami oferującymi jedynie wiedzę czy środki farmakologiczne.

Istnieje wiele ogólnych zasad wyznaczających efektywność  tych programów. Pierwszą z nich jest cel programu. Wieloczynnikowe interwencje służące redukcji nadwagi i otyłości najczęściej mają na celu wywołanie zmian w poznawczym i społecznym funkcjonowaniu uczestników ( cel pośredni), które z kolei wpływają na przestrzeganie w większym stopniu wyznaczonej diety lub zwiększenie aktywności fizycznej ( cel ostateczny).

Prowadzone dotychczas badania mówią, że programy, w których celem ostatecznym jest zmiana i przestrzeganie diety przynoszą efekty o ok. 20 % mniejsze niż interwencje, w których celem ostatecznym jest zarówno  zmiana diety jak i wzrost aktywności fizycznej. Kolejna grupa czynników dotyczy charakterystyki osób uczestniczących  w interwencji.

  • Osoby ważące więcej mogą liczyć na większy ubytek masy ciała. Prawidłowość ta dotyczy przede wszystkim osób otyłych z BMI powyżej 37

  • Osoby, które podejmowały  więcej prób stosowania różnych  diet lub uczestniczyły w większej liczbie programów  odchudzania mogą się spodziewać mniejszej utraty masy ciała, a także szybszego  odzyskiwania jej po zakończeniu leczenia.

  • Osoby posiadające przekonania o wysokiej własnej skuteczności ( w radzeniu sobie z różnymi przeciwnościami i stresem) zostają w programie na dłużej i osiągają lepsze wyniki.  

 

Do  opracowania tekstu posłużyły mi następujące lektury, które polecam do dalszych studiów:

 

  • Łuszczyńska A – Nadwaga i otyłość. Interwencje psychologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN

  • Ogińska Bulik N – Jeśli zamierzasz schudnąć. Programy oddziaływań psychologicznych wspomagających redukcję nadwagi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno Ekonomicznej

  • Wieczorkowska Wierzbińska G – Psychologiczne ograniczenia, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania UW

 


Powrót


Licznik odwiedzin: 304
Autor: admin
© Klub Psychoedukacja - 2013. Projekt i wykonanie - Freeline.