SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI! tel:. 501 693 919

 Strona główna / Z teorii / Techniki terapeutyczne w pracy z klientem otyłym cz. I

Techniki terapeutyczne w pracy z klientem otyłym cz. I

Proces zmiany nawyków żywieniowych i stylu życia w przypadku osób otyłych, to proces skomplikowany i długotrwały. Doświadczenie w pracy pokazuje, że klienci/pacjenci często nie chcą zaakceptować długoterminowych zmagań i rezygnują z kontaktów ze specjalistą. Wiele czynników wpływa, jednak na to - czy zostaną oni w terapii, bądź z niej wypadną oraz jak będą sobie radzić po zakończeniu leczenia.

Czynnikiem, który często waży na wynikach leczenia jest specjalista, do którego trafia osoba poszukująca pomocy. Carl Rogers wypracował i przetestował teorię, wg której umiejętności terapeuty mają decydujący wpływ na ułatwianie zmiany. Twierdził on, że relacja interpersonalna skoncentrowana na kliencie stwarza atmosferę, która idealnie sprzyja zajściu zmiany. W bezpiecznej, pełnej wsparcia atmosferze klienci mogą bez lęku analizować swoje doświadczenia i samodzielnie dochodzić do zrozumienia swoich problemów.

Rola terapeuty nie jest dyrektywna – nie do niego należy podsuwanie rozwiązań, sugestii lub analiz. Osoby- specjaliści, których celem jest niesienie pomocy innym – mogą wykazywać szczególnie silnie pragnienie naprawy tego, co szwankuje w życiu ich klientów. Jest to pragnienie szlachetne lecz obarczone wieloma błędami, w kontekście pomocy, w zmianie zachowań problemowych i dlatego trzeba się go wystrzegać.

Tym artykułem chciałabym rozpocząć cykl, na temat różnych szkół psychoterapeutycznych, z których można czerpać inspirację do pracy nad swoim warsztatem zawodowym.

Dziś proponuję założenia KRÓTKOTERMINOWEJ TERAPII SKONCENTROWANEJ NA ROZWIĄZANIU,  które  mogą  być drogowskazem dla każdego specjalisty pracującego z osobami otyłymi, bez względu na to, jaką profesję prezentuje. Dlatego warto przyjrzeć się tej szkole psychoterapeutycznej.  

Celem pracy terapeutycznej w tym  modelu  jest poszukiwanie najbardziej optymalnego rozwiązania dla sytuacji, w której klient obecnie się znajduje. Proces terapeutyczny oraz metody pracy są ściśle określone, jednak nie jest to terapia strategiczna, terapeuta nie diagnozuje natury problemu, ale poszukuje wraz z klientem najcenniejszego rozwiązania, które jest możliwe do zaakceptowania przez klienta. Diagnoza jest uważana za mało przydatną, nawet w niektórych przypadkach przeszkadzającą. Kierunek pracy wyznacza to, co klient uważa za najważniejsze. W modelu tym zamiast tworzyć teorie o tym, jak być powinno i dlaczego tak nie jest, psychoterapeuta zajmuje się badaniem tego- co pomaga, co działa i rozszerzaniem tego na inne sfery funkcjonowania klienta.

Ważną zasadą jest prostota terapii. Jest ona „oszczędna” w stosowaniu środków terapeutycznych. Zdaniem twórców BSFT należy stosować tylko taką ilość interwencji terapeutycznych, jaka jest niezbędna klientowi do realizacji jego celu.

Do podstawowych założeń należy uznanie - nieuchronności zmiany w życiu klienta, czyli inaczej mówiąc nawet najgorszy czas, problem nie istnieje zawsze, istnieją wyjątki od problemu. To właśnie w obszarze wyjątków należy poszukiwać zasobów i rozwiązań dla klienta. Szukanie momentów zdrowych -  takich  kiedy było dobrze oraz szukanie sposobów co robić, żeby je podtrzymywać i rozwijać jest jednym z głównych wysiłków w pracy psychoterapeutycznej.

Spotkania skoncentrowane są na poszukiwaniu i badaniu tego, co w człowieku jest dobre i dla niego korzystne. Terapeuta ukierunkowuje prace na teraźniejszość i przyszłość. Dość dużo uwagi przykłada się do spożytkowania przeszłych doświadczeń dla satysfakcjonującego życia tu i teraz oraz w przyszłości.

Elementy tej terapii można z powodzeniem wykorzystać w indywidualnej pracy z osobami otyłymi, które jak wiemy często mają problem z przejęciem  odpowiedzialności za problem zbyt wielu kilogramów i charakteryzują się zewnętrznym poczuciem kontroli. A zatem, jeśli przyjmiemy model pracy oparty na inicjatywie klienta – będziemy tym samym szli w kierunku uwolnienia klienta z pułapki zewnątrz sterowności oraz w kierunku podnoszenia jego poczucia  własnej skuteczności co, jak wiemy jest warunkiem  osiągnięcia celu.

Terapia, o której mowa, koncentruje się jak sama nazwa wskazuje na poszukiwaniu rozwiązań, używając przy tym wszystkich zasobów dostępnych klientowi:

  • Szuka wskazówek odsłaniających mocne strony i pozytywny potencjał
  • Stara się zrozumieć w jaki sposób, w życiu klienta pojawiają się pozytywne zmiany
  • Wydobywa szczegółowe opisy celów i preferowanych wersji przyszłości
  • Jest ciekawa historii jaką klient ma do opowiedzenia
  • Skupia się na identyfikowaniu tego co właściwe i co działa oraz na silnych stronach, zdolnościach i zasobach jednostki
  • Bada jak klient poradził sobie z traumą i jak uchronił się od jej niszczycielskich efektów

Kiedy klienci rozwiązują swoje problemy lub uczą się pełniej wykorzystywać posiadane zasoby we własnym życiu,  pomimo swoich problemów, robią to raczej na skutek posiadania osobistych mocnych stron i zasobów aniżeli słabości i deficytów. Dlatego właśnie współpraca z mocnymi stronami klienta, zdaniem twórców tej formy interwencji, oraz jego pragnieniami i dążeniami jest najpewniejszą drogą do sukcesu. Celem koncentrowania się na zasobach jest przywołanie potencjału samouzdrawiania klienta i przyłączenie się do niego. Dołączanie do klientów podobnie, to akceptowanie i rozumienie ich stanowiska, przy rezygnacji z krytyki i zakładania czy wręcz nalegania, że powinni oni ruszyć z miejsca.

Rdzeniem każdej terapii nie jest zestaw technik ale relacja międzyludzka. Niewiele może się zdarzyć, jeśli nie znajdziemy sposobu na dostrojenie się do klienta i stworzenie z nim tzw. przymierza terapeutycznego. Dobre przymierze jest kluczową kwestią dla wszystkich terapii, które mają zakończyć się realizacją jakiegoś celu. Badania pokazują, że jest ono najważniejszym pojedynczym czynnikiem, który zależy od terapeuty, wpływającym na osiągnięcie pozytywnego rezultatu.

Ważne jest, żeby pamiętać, że dochodzenie do rozwiązań to przedsięwzięcie wymagające współpracy i najważniejszym ogniwem jest klient -  nie terapeuta. Zaangażowanie klienta w proces terapii jest kluczowe dla zapewnienie sukcesu. Jest zatem istotne aby terapeuta szanował miejsce z którego zaczyna klient swoją drogę do zmiany, dołączał do  niego na jego warunkach i starał się zrozumieć jego punkt widzenia. 

Klienci, którzy poszukują pomocy, mogą doświadczać w swoim życiu poczucia zagubienia i dezorientacji, dlatego pomoc, którą może mu zaoferować terapeuta powinna polegać na umożliwieniu, daniu przestrzeni do poukładania wszystkiego w sensowną całość. W szczególności dotyczy to osób, które wielokrotnie próbowały coś zmienić w swoim życiu, doświadczając przy tym wielu porażek, których przyczyn nie są świadome.

Dlatego, ważne jest określenia miejsca, z którego klient wyszedł, w którym obecnie się znajduje oraz do którego chce dojść z pomocą terapeuty.  Dlatego terapia skoncentrowana na rozwiązaniu proponuje skoncentrowanie się na rezultatach podejmowanych działań. I cały proces zasadza się na pytaniu o cele, jakie klient przed sobą stawia. Pytania, które warto zadać klientowi na początku jego drogi ku zmianie nawyków żywieniowych to;

  • Jakie nadzieje wiąże z udziałem w terapii
  • Co chciałby osiągnąć przez współpracę z terapeutą
  • Jaką chce zobaczyć różnicę między stanem obecnym a tym do którego dąży
  • Skąd będzie wiedział, że to osiągnął

Warto pokusić się o pytania wizualizujące tą „odległą przyszłość” :

  • Jak będzie wyglądało jego  życie bez problemu  zbędnych kilogramów ?
  • Gdyby problem zniknął w nocy - za sprawą magii, jak wyglądałby jego następny dzień?

Przy konstruowaniu celów należy pamiętać aby były:

  • Pozytywne i wyraźne, czyli czego klient w życiu chce, a nie - czego nie chce
  • Szczegółowe i znaczące
  • Możliwe do osiągnięcia i realistyczne ( pamiętamy, że nie realne cele często sa powodem załamania się samoregulacji)

Na bazie celów łatwo zacząć budować rozwiązania, jeśli klient wie gdzie chce i może dojść łatwiej będzie mu zastanowić się jak tam dotrze.  Pytania, które będą pomocne przy zachęcaniu klienta do budowania swojej strategii zmiany nawyków żywieniowych mogą brzmieć;

  • Jaki pierwszy krok możesz zrobić w kierunku realizacji celu i kolejne
  • Jak myślisz co może ci pomóc
  • Co może ci stanąć na przeszkodzie
  • Jak możesz przezwyciężyć te przeszkody
  • Po czym poznasz, że osiągnąłeś cel

Ważne jest, by o zmianie rozmawiać w kontekście małych kroków, które po woli zaprowadzą w upragnione miejsce. I aby te małe kroki identyfikować, jako duże sukcesy. Każdy taki sukces wzmacnia poczucie odpowiedzialności za zmianę oraz poczucie skuteczności.

Chodzi o to, aby klient mógł zobaczyć  pożądany rezultat,  jako bardziej osiągalny poprzez koncentrowanie się na małych specyficznych, możliwych do zrealizowania i nie odległych w czasie, krokach. Odkrywanie tego, czego chcą klienci, w formie szczegółowych i znaczących celów jest podstawą powodzenia. Zapewnia, że klient z terapeutą pracują nad osiągnięciem tego samego celu, spowoduje, że klient zacznie się skupiać na rozwiązaniu i czerpać ze swojego rezerwuaru motywacji i zasobów.

Następnym ważnym zadaniem dla terapeuty jest docenianie tego, jak daleko dotarł jego klient. Istotą omawianego modelu jest koncentrowanie się na przyszłości i robieniu postępów. Terapeuta powinien poszukiwać zasobów i strategii, które klientowi pozwolą pójść do przodu. Jednakże, jego rolą nie jest wynajdywanie sposobów na osiągnięcie postępów, ale zauważanie znaczących postępów, jakie klient poczynił na drodze do realizacji swoich celów oraz zasoby i strategie, którymi już dysponuje. Wspólnie z klientem poszukuje tropów w przeszłości.

Przeszłość, bowiem jest postrzegana jako źródło zasobów, pełne pouczających doświadczeń i pomocnej wiedzy. Jak mówią twórcy metody, terapeuta skoncentrowany na rozwiązaniu patrzy w przeszłość, przez pryzmat budulca, z którego może stworzyć sensowne życie. Otyła klientka, która nie panuje nad atakami żarłoczności może przypomnieć sobie okres, kiedy potrafiła kontrolować ilość zjadanego jedzenia. Wówczas można zastanowić się wspólnie z nią:

  • Co innego czuła/myślała/ robiła w tamtym okresie
  • Co inni ludzie zauważali w niej wówczas
  • Co ona zauważała wówczas w innych ludziach
  • Czym była dla niej wówczas kontrola nad jedzeniem
  • Co zmieniło się od tamtego czasu w jej życiu
  • Co o tobie mówi tamten okres
  • Co możesz zrobić teraz, żeby powrócić do tamtego stanu itd.

Skupienie uwagi na radzeniu sobie, podkreśla fakt, że pomimo swoich problemów, klient wciąż ma dostęp do wielu mocnych stron i zasobów, które pozwalają mu rozwiązywać różne problemy w życiu.

Siłą terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach jest, także zauważanie i świętowanie pozytywnych zmian. Warto zatem przy każdej okazji dopytywać się nawet o najmniejszą zmianę i satysfakcję, jaką przynosi ona klientowi. Czekanie na spektakularny sukces może okazać się, na dłuższą metę demotywujący.  Dlatego najbardziej pozytywnym i przyjemnym sposobem, w jaki można  czerpać z tego, co się stało i zwiększać tempo postępu, nie jest krytykowanie lub skupianie się na potknięciach, ale zauważanie i świętowanie osiągnięć i pozytywnych zmian, nawet małych kroków w pozytywnym kierunku.

Przedstawione tu podejście do pracy z klientem, ma na celu zachęcenie Was do poszukiwania swojej własnej drogi terapeutycznej.  Największym zasobem w pracy z klientem otyłym będzie pamięć o tym, że nie wystarczy przekazać wiedzę o zdrowym odżywianiu i skonstruować dobre zalecenia.

Może to być jedynie punkt wyjścia, do dużo dłużej drogi, którą trzeba z klientem przebyć. Największym zasobem terapeuty czy to psychologa, dietetyka czy lekarza w poszukiwaniu drogi na przód, jest stała zdolność do konstruktywnego działania i okazywania klientowi empatii w obliczu problemów oraz ciągłe dążenie do rozumienia go, niezależnie od tego, jak bardzo oddala się od wyznaczonych celów i jakie przeszkody pojawiają się na jego drodze.

 

 

 

 


Powrót
Pracując z rodziną
Nadwaga to nie tylko

Ta strona korzysta z plików cookie. Używając tej strony wyrażasz zgodę na używanie plików cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami Twojej przeglądarki. Możesz dowiedzieć się więcej w jakim celu są używane oraz o zmianie ustawień przeglądarki. Czytaj więcej »

Projekt i wykonanie - Freeline.